परीक्षा कोइराला,

  नवदुर्गाले  महिलाको विकासलाई प्रतिनिधित्व गरेकी छन् । यसलाई हामीले  जीवनको विभिन्न चरणहरूमा जान्न सकिन्छ  यो हाम्रो वरपरको संसारसँग सम्बन्धित छ । हामीलाई थाहा छ यो कुनै काल्पनिक  देवी / दैबी  मात्र होइन । सामान्य रुपमा हेर्दा  केहि फरक । हाम्रा  वरिपरि भइरहेको देख्न सकिन्छ ।

 हामीले अध्ययन गर्न  शैलपुत्रीबाट सुरु गर्छौं , जुन देवीको पहिलो रूप हो । नवरात्रीको पहिलो दिन शैलपुत्रीमा  समर्पित छ । शैलको अर्थ हो  पहाड ।  अर्थात्  हिमाल  हिमालयको  छोरी हुन । पार्वतीको अर्थ पनि त्यही हो र त्यही कुरालाई परिभाषित गर्ने । उनी सतीको पुनर्जन्म थिइन् जो वास्तवमा पहिले भगवान शिवकी पत्नी थिइन् । 

  उनीले  पार्वतीको रूपमा पुनर्जन्म लिइन् ।  उनी पर्वतका राजाकी छोरी भइन् । यसैले  उनी शैलपुत्री भनेर चिनिन्छन् । उनी  एक बच्ची  छन् ।  उनले बच्चाको रुपमा  प्रतिनिधित्व गर्छिन् ।  स्पष्ट रूपमा छोरी । उनी  पहाडकी छोरी । 

 ब्रह्मचारी  भगवतिको  दोस्रो दिन ब्रह्मचरिणी हो । जहाँ उनी एक तपस्वीको रूपमा एक भक्तको रूपमा चित्रण गरिएको छ ।  अर्को चरण  पार्वती हो । उनीको  सतीको पुनर्जन्म भएको हो ।  उनी  फेरि आफ्नो पतिको रूपमा शिवलाई प्राप्त गर्ने अनन्त  इच्छाको साथ जन्मिएकी हुन् । 

 किशोरावस्थामा उनले कठिन  तपस्या गरेर त्यो सपना साकार पार्न सकिन्  । यस रूपमा उनी ब्रह्मचारिणी भइन् ।  किशोरकिशोरी  पुतली झै । उनी जीवनमा के चाहन्छिन् र ? उनी के  को  लागि काम गरिरहेकी छिन् ? त्यो कुनै पनि व्यक्तिको लागि /केटीको लागि जीवनको विकासको अर्को चरण हो ।  बाल्यकालमा  किशोरावस्थामा आफ्नो बारेमा केही विचारहरू बनाउन थालेको पाइन्छ 
जीवनमा केही लक्ष  हुन्छन् । देवीले अर्को रूप आकार लिइरहेको । तेस्रो दिन  चन्द्रघण्टा – यो विवाहित महिला पार्वतीको रूप हो ।   देवी दुर्गाले  सबै हतियारहरू  आफ्नो   आठ हात वा चार  बोकेकी छिन् जुन  विभिन्न देवताहरूको हतियार हो । उनी एक सफल महिला हुन् । यो उनको जीवनको अर्को चरण हो ।  उनी परिपक्व भइन् महिलामा जो सफल वैवाहिक जीवनमा छिन्, उनी खुसी छिन् ।
 अर्को रूप कुष्माण्डाको हो ।  यसमा  सुन्दर परिवर्तन छ । यहाँ  हतियार बाहेक महको भाँडो पनि समातिएको छ ।  मह वा कलशले हिन्दू धर्ममा गर्भको प्रतिनिधित्व गर्दछ । उनीको  जीवनको अर्को चरणमा सर्दैछ जुन मातृत्व हो ।

  अर्को रूप स्कन्दको माता हो त्यसैले उनी शाब्दिक रूपमा भगवानकी आमा हुन् । यहा पहिलो पटक आमाको रूपमा चित्रण गरिएको छ । कार्तिकेय युद्धका देवता र शिव पार्वतीका  छोरा हुन् ।  उनी  काखमा बच्चा लिएर  सिंहमा बसिरहेकी छिन् ।  उनीसँग कुनै हतियार छैन । उनले आफ्नो काखमा कुनै हतियार राख्दिनन् । उनी एक स्वतन्त्र विवाहित  जिम्मेवारीकी  महिला  ।  उनको ध्यान उनको बच्चा हो । बच्चा जन्मने बित्तिकै आमाको ध्यान बच्चामा , त्यही  आमाको संसार हो ।   त्यो रुप दुर्गा देवीको सबैभन्दा लोकप्रिय रूप हो ।  

 देवी दुर्गाको छैटौं रूप कात्यायनी हो ।  हामीले  दुर्गा भवानीको  पूजा र  दर्शन गर्छौ ।  उनले महिषासुरको हत्या गरिन् ।  जुन  देवताहरूले गर्न सकेनन्  जसलाई कुनै पनि  पुरुषले नमार्ने वरदान थियो । त्यसैले देवी दुर्गा सबैको संयुक्त शक्तिले सृष्टि भइन् । 

  कात्यायिनीको रूप   कात्यायिनीबाट कालरात्रिमा ।  काली  देवीको सबैभन्दा डरलाग्दो रूप  सायद धेरै  मानिस बुझ्दैनन् यसको कुन कारण हो ? उनी धेरै डरलाग्दो स्वरुपमा  छिन् । धेरै मानिसहरूले यसको पछाडि कारण बुझ्दैनन् । उनले महिषासुर दानवको संहार गरेर समस्त जीवको कल्याण गरेकी छिन् । 

कालीको प्रकटीकरणको बारेमा व्याख्या गर्न विभिन्न कथाहरू छन् । यसले देवीलाई एक स्वतन्त्र नारीको रूपमा देखाउँदछ ।  दुनियाले चिनेर उनले  महागौरीको रूप प्राप्त गर्छिन् । सिद्धिदत्रीको रुप आत्म–वास्तविकताको  हो । उनी  शान्त छिन् र देवताहरू, दानवहरू र ऋषिहरू मानिसहरुद्वारा पुजिएकी छिन् र सबै उनको अगाडि  झुक्छन् ।