हरि चौधरी,

काठमाडौं – नेपाल एक धार्मिक र सांस्कृतिक विविधता बोकेको देश हो। यस कारण नेपालको विभिन्न जाति, धर्म, भाषा र संस्कृति भएको छ। यस संस्कृति र धर्मिकतामा नाग पञ्चमी एक महत्त्वपूर्ण तथा परम्परागत संस्कृति हो। यो पर्वमा नाग, सर्प, नागिनीहरूको पूजा गर्ने गरिन्छ र यसले नेपालको सांस्कृतिक धरोहरको एक हिस्सा पनि दर्शाउँछ।

नाग पञ्चमी व्रत श्रावण महिनामा सप्तमी तिथि मनाइने गरिन्छ, जो धार्मिक पंचाङ्गको आधारमा निर्धारित गरिएको छ। यस दिन नेपालका बर्षीले खोलामा परेका नागको प्रतिमाहरूलाई पूजा गरिन्छ। यसले हिन्दू धर्ममा नागराज पारमेश्वरको जन्मदिन पनि मनाइएको छ। यसका साथै, यो दिन नाग, सर्प, नागिनीहरूको पूजा गरी उनीहरूको आशीर्वाद प्राप्त गर्नका लागि धार्मिक उपायहरू पनि गरिन्छ।

नेपालका परम्परागत संस्कृति र धार्मिकतामा नाग पञ्चमीको महत्त्व अत्यधिक छ। यसको पूजा गर्दा नाग र सर्पको महत्त्वपूर्ण भूमिका छ। हिन्दू धर्ममा नाग र सर्पलाई भगवान भगवतीको अवतार मानिन्छ र उनीहरूलाई पूजा गर्दा शुभ फल प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।

नाग पञ्चमीको दिन जग्गा, पत्थर, बिल, गुफा, बागा, खोलामा पाएका नागको प्रतिमाहरूलाई पुजा गर्ने गरिन्छ। धार्मिक पर्वका रुपमा यसले प्राकृतिक सौन्दर्य, पर्याप्तता, आत्मसंयम र सामाजिक सद्भावको प्रतीक पनि गरेको छ।

नाग पञ्चमीको दिन बालबालिकाहरूबाट लेखिएको नाग पुस्तकको प्रवचन गरिन्छ, जसले नागको महत्त्व र धार्मिक अर्थलाई विकसित गर्दछ। यसका साथै, नेपालका परम्परागत गीत, नाच, उपाख्यान आदि पनि यस पर्वको महत्त्वपूर्ण अंग हुन्छन्।

संक्षेपमा भन्दा, नाग पञ्चमी नेपालको परम्परागत धर्म, संस्कृति र उपासनाको महत्त्वपूर्ण प्रतीक मानिन्छ। यसले समृद्धि, सामाजिक सद्भाव, परिपर्णा, पर्वपर्वमा आपसी संवाद र मिलनसिलनको अवसर पनि प्रदान गर्दछ। नाग पञ्चमीको अवसरमा नेपालका लोग धार्मिक भावनामा लिप्त हुन्छन् र साथै संस्कृतिक धरोहरको अभिवादन पनि गर्दछन्।