काठमाडौं - सञ्चार उपग्रह बोकेको चिनियाँ लङ मार्च–७ए रकेट प्रक्षेपणका क्रममा असफल भएको छ । सरकारी समाचार संस्था सिन्ह्वाका अनुसार रकेटमा उडानका क्रममा ‘विसङ्गति’ देखिएपछि प्रक्षेपण असफल भएको हो । प्रत्यक्षदर्शीले खिचेको भिडियोमा रकेट आकाशमै विस्फोट भएको देखिएको छ ।

चीनको दक्षिणी प्रान्त हाइनानस्थित वेन्चाङ अन्तरिक्ष प्रक्षेपण केन्द्रबाट सोमबार स्थानीय समयअनुसार राति ८:०२ बजे रकेट प्रक्षेपण गरिएको थियो । रकेटले झोङ्जिङ–४बी सञ्चार उपग्रहलाई अन्तरिक्षमा स्थापित गर्ने लक्ष्य राखेको थियो । सिन्ह्वाले रकेट उडानमा रहेकै बेला ‘विसङ्गति’ देखिएको जनाएको छ । असफलताको वास्तविक कारणबारे अनुसन्धान भइरहेको बताइएको छ ।

सिङ्गापुरस्थित च्यानल न्युजएशियाले सामाजिक सञ्जाल इन्स्टाग्राममा रकेट विस्फोट भएको दृश्य सार्वजनिक गरेको छ । हाइनानबाट सञ्चालित एउटा सामाजिक सञ्जाल खातामा प्रक्षेपण भएको केही घण्टापछि सार्वजनिक गरिएको अर्को भिडियोमा रकेट उडेको करिब ८५ सेकेन्डपछि आकाशमा ठूलो आगोको गोला देखिएको छ । त्यसपछि भग्नावशेष जमिनतर्फ खस्दा आकाशमा बाक्लो धुवाँको बादल बनेको देखिन्छ ।

पछिल्लो असफलताले चीनको तीव्र रूपमा अघि बढिरहेको अन्तरिक्ष कार्यक्रममाथि ध्यानाकर्षण भएको छ । चीनले राष्ट्रपति सी जिनपिङले अघि सारेको ‘अन्तरिक्ष सपना’ पूरा गर्ने उद्देश्यले पछिल्ला वर्षमा अन्तरिक्ष कार्यक्रमका लागि अर्बौं डलर लगानी गर्दै आएको छ ।

यसैबीच, चीनले गत जुलाईमा पहिलोपटक पुनःप्रयोग गर्न मिल्ने रकेट सफलतापूर्वक अवतरण गराएको थियो । चिनियाँ अन्तरिक्ष निकायका अनुसार उक्त उपलब्धि अन्तरिक्ष कार्यक्रमको महत्वाकांक्षा पूरा गर्न र भविष्यमा प्रक्षेपण लागत घटाउन महत्त्वपूर्ण कदम हो ।

चीनले सन् २०३० अघि चन्द्रमामा अन्तरिक्ष यात्री पठाउने लक्ष्य राखेको छ । यस अभियानमा चीनले संयुक्त राज्य अमेरिकाको आर्टेमिस कार्यक्रमसँग प्रतिस्पर्धा गरिरहेको छ ।

स्पेसएक्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत एलन मस्कले पनि सोमबारको चिनियाँ रकेट प्रक्षेपण असफलताबारे सामाजिक सञ्जाल एक्समा टिप्पणी गरेका छन् । उनले रकेट निर्माण तथा प्रक्षेपण अत्यन्त कठिन काम भएको उल्लेख गर्दै चिनियाँ पक्ष चाँडै असफलताबाट उभिने आशा व्यक्त गरे ।

यसअघि स्पेसएक्सको रकेटको करिब चार टन तौलको एउटा टुक्रा गत बुधबार अनियन्त्रित रूपमा चन्द्रमामा खसेको अनुमान गरिएको थियो । उक्त वस्तु चन्द्रमाको सतहमा ठोक्किँदा एउटा क्रेटर बन्न सक्ने अपेक्षा गरिएको थियो ।

चीनको लङ मार्च–७ए रकेटको प्रक्षेपण असफल भएको यो पहिलो घटना भने होइन । सन् २०२० मा वेन्चाङ केन्द्रबाट गरिएको यस रकेटको पहिलो प्रक्षेपण पनि उडानका क्रममा देखिएको प्राविधिक समस्यापछि असफल भएको सिन्ह्वाले त्यस वर्षको मार्चमा जनाएको थियो ।

चीनले अन्तरिक्ष अनुसन्धान, मानवसहितको अन्तरिक्ष अभियान र चन्द्र अन्वेषणलाई आफ्नो दीर्घकालीन रणनीतिक प्राथमिकताका रूपमा अघि बढाउँदै आएको छ । पछिल्लो असफलताको कारण पहिचान भएपछि त्यसले आगामी प्रक्षेपणको सुरक्षा तथा विश्वसनीयता सुधारमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ ।