नेपालको राजनीति अहिले एउटा नयाँ मोडमा पुगेको छ। विगतका वर्षहरूमा देखिएको राजनीतिक अवस्था हेर्दा देशको राजनीति त्रिकोणात्मक प्रतिस्पर्धा तर्फ अघि बढिरहेको देखिन्छ। एकातिर लामो समयदेखि शासन र सत्ता सञ्चालन गर्दै आएका पुराना दलहरू छन्, अर्कोतिर नयाँ राजनीतिक शक्तिहरू उदाइरहेका छन्, र अर्कोतर्फ राजसंस्था पुनःस्थापनाको बहस पनि केही समूहबाट उठिरहेको छ। 

यो अवस्था किन आयो र यसले नेपालको भविष्यलाई कता लैजान सक्छ भन्ने विषय अहिले व्यापक रूपमा छलफलको विषय बनेको छ। नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलन र गणतन्त्र स्थापनामा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका पुराना दलहरूले लामो समयसम्म देशको सत्ता सम्हाले। तर समयसँगै ती दलहरूप्रति जनताको विश्वास कमजोर हुँदै गएको देखिन्छ।

पुराना दलहरूको हार वा कमजोर हुँदै जानुको प्रमुख कारणहरूमा भ्रष्टाचारका आरोप, सत्ता केन्द्रित राजनीति, गुटबन्दी, जनअपेक्षा पूरा गर्न नसक्नु र विकासको गति सुस्त हुनु जस्ता विषयहरू उल्लेख गरिन्छ। धेरै ठाउँमा नेताहरू जनताको समस्या भन्दा पनि आफ्नो पद, शक्ति र स्वार्थमा केन्द्रित भएको भन्ने आलोचना पनि सुनिन्छ। यसका कारण आम नागरिक, विशेष गरी युवापुस्तामा पुराना दलप्रति निराशा बढ्दै गएको छ। यही निराशाले नयाँ विकल्प खोज्ने वातावरण पनि सिर्जना गरेको छ।

यही असन्तुष्टिको पृष्ठभूमिमा नयाँ राजनीतिक शक्ति र नयाँ अनुहारहरू राजनीति क्षेत्रमा प्रवेश गरिरहेका छन्। उनीहरूले आफूलाई सुधारवादी, पारदर्शी र वैकल्पिक राजनीति गर्ने शक्ति का रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका छन्।

नयाँ शक्तिहरूले पुरानो राजनीतिक संस्कृतिलाई परिवर्तन गरेर उत्तरदायी र परिणाममुखी शासन व्यवस्था निर्माण गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइरहेका छन्। यसले विशेष गरी युवापुस्तामा नयाँ आशा जगाएको देखिन्छ।

तर नयाँ शक्तिहरूका लागि पनि चुनौतीहरू छन्। उनीहरूले आफ्नो विचार, नीति र संगठनलाई बलियो बनाउन सके मात्र दीर्घकालीन रूपमा प्रभावकारी राजनीतिक शक्ति बन्न सक्नेछन्। पछिल्ला वर्षहरूमा नेपालमा राजसंस्था पुनःस्थापनाको विषय पनि कहिलेकाहीँ बहसमा आउने गरेको छ। केही समूहहरूले देशमा राजनीतिक अस्थिरता, भ्रष्टाचार र शासन व्यवस्थाको कमजोरी देखाउँदै राजसंस्था फर्काउनुपर्ने तर्क प्रस्तुत गर्ने गरेका छन्।

तर धेरै लोकतान्त्रिक शक्तिहरूले भने नेपालको भविष्य संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रभित्रै सुधार गरेर अघि बढ्नुपर्छ भन्ने धारणा राखिरहेका छन्। त्यसैले राजतन्त्रको बहस अहिले पनि समाजमा सीमित दायरामै रहेको देखिन्छ। नेपालको आगामी राजनीति पुराना दल, नयाँ शक्ति र राजावादी धाराबीच प्रतिस्पर्धा र बहस बाट नै अगाडि बढ्ने सम्भावना देखिन्छ। यदि पुराना दलहरूले आफ्नो कमजोरी स्वीकार गर्दै सुधारको मार्ग अपनाए भने नयाँ शक्तिसँग सहकार्य गरेर लोकतन्त्रलाई अझ बलियो बनाउन सक्ने सम्भावना पनि छ। तर यदि पुराना दलहरूले जनताको असन्तुष्टि बुझ्न सकेनन् भने राजनीतिक शक्ति सन्तुलनमा ठूलो परिवर्तन आउने सम्भावना पनि रहन्छ। नेपालको वर्तमान त्रिकोणात्मक राजनीति चुनौतीपूर्ण भए पनि यसलाई लोकतन्त्रको स्वाभाविक प्रक्रिया का रूपमा पनि हेर्न सकिन्छ। जनताले आफ्नो असन्तुष्टि र अपेक्षा निर्वाचनमार्फत व्यक्त गर्ने अधिकार राख्छन्।

अन्ततः देशको स्थिरता, विकास र समृद्धि जिम्मेवार राजनीति, पारदर्शी शासन र जनताको विश्वास जित्ने नेतृत्व मा निर्भर रहनेछ। नेपालको भविष्य कस्तो हुन्छ भन्ने कुरा अन्ततः राजनीतिक दलहरूको व्यवहार, नीति र जनताको चेतनाले नै निर्धारण गर्नेछ।