नेपालको पछिल्लो निर्वाचनले देशको राजनीतिक परिदृश्यमा फेरि एकपटक नयाँ सन्देश दिएको छ। लामो समयदेखि स्थापित दलहरूबीच केन्द्रित राजनीति अब क्रमशः परिवर्तनको दिशातर्फ अघि बढिरहेको देखिन्छ। यही परिवर्तनको संकेतको रूपमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले प्राप्त गरेको सिटलाई धेरैले नयाँ आशा, नयाँ ऊर्जा र नयाँ राजनीतिक संस्कृतिको प्रतिनिधित्वका रूपमा हेरिरहेका छन्। मतदाताले दिएको यो समर्थन केवल सिटको संख्या मात्र होइन, बरु पुरानो राजनीतिक अभ्यासप्रति असन्तुष्टि र सुधारको अपेक्षाको अभिव्यक्ति पनि हो।
रास्वपाले पाएको सिटले नेपाली राजनीतिमा नयाँ सम्भावनाको ढोका खोलिदिएको छ। तर, यो अवसरसँगै ठूलो जिम्मेवारी पनि जोडिएको छ। संसदमा पुगेपछि कुनै पनि दलको पहिलो कर्तव्य जनताको विश्वासलाई कायम राख्नु हो। चुनावी अभियानका क्रममा उठाइएका मुद्दा, सुशासनको प्रतिबद्धता, भ्रष्टाचार नियन्त्रणको प्रतिज्ञा र पारदर्शी शासन व्यवस्थाको सपना अब व्यवहारमा देखाउनुपर्ने समय आएको छ।
नेपालको राजनीतिक इतिहासले देखाएको छ कि परिवर्तनको नारा लिएर आएका धेरै शक्ति समयसँगै पुरानै शैलीमा अल्झिएका उदाहरण पनि छन्। त्यसैले रास्वपाका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती आफ्ना मूल सिद्धान्तलाई कायम राख्नु हो। राजनीतिक दबाब, सत्ता समीकरण र विभिन्न स्वार्थ समूहबीच पनि जनताले अपेक्षा गरेको नयाँ राजनीतिक संस्कारलाई जोगाउनु अत्यन्तै महत्वपूर्ण हुनेछ।
संसदमा सिट पाउनु भनेको केवल विधेयक पारित गर्ने प्रक्रियामा सहभागी हुनु मात्र होइन, राष्ट्रको दीर्घकालीन नीति निर्माणमा योगदान गर्नु पनि हो। रास्वपाले अब आर्थिक सुधार, रोजगारी सिर्जना, शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा गुणस्तरीय सुधार, तथा संघीय शासन व्यवस्थाको प्रभावकारी कार्यान्वयन जस्ता विषयमा स्पष्ट नीति र दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्नुपर्नेछ। जनताले परिवर्तनको अपेक्षा गरेका क्षेत्रहरूमा ठोस कार्यक्रम ल्याउन सके मात्र पार्टीको लोकप्रियता दीर्घकालीन बन्न सक्छ।
नेपालको भूराजनीतिक अवस्थाले पनि नयाँ राजनीतिक शक्तिलाई विशेष जिम्मेवारी दिन्छ। नेपाल दुई ठूला शक्ति राष्ट्रहरू—उत्तरतर्फ चीन र दक्षिणतर्फ भारत—बीच अवस्थित छ। यस्तो अवस्थामा छिमेकी मुलुकहरूसँग सन्तुलित, सम्मानजनक र राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राखेर सम्बन्ध निर्माण गर्नु अत्यन्त आवश्यक हुन्छ। कुनै एकतर्फ झुक्ने नीति भन्दा पनि नेपालको सार्वभौम हितलाई प्राथमिकता दिने कूटनीति नै दीर्घकालीन रूपमा उपयुक्त हुन्छ।
भारतसँग नेपालको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र आर्थिक सम्बन्ध अत्यन्त गहिरो छ। खुला सीमा, पारिवारिक सम्बन्ध र व्यापारिक निर्भरताले यी दुई देशलाई नजिक राखेको छ। यद्यपि, बेलाबेलामा उत्पन्न हुने सीमा विवाद, व्यापारिक असन्तुलन तथा राजनीतिक संवेदनशीलताले सम्बन्धलाई चुनौती पनि दिने गरेको छ। यस्तो अवस्थामा नेपालका नयाँ राजनीतिक शक्तिले भावनात्मक प्रतिक्रिया भन्दा पनि परिपक्व कूटनीतिक संवादलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।
त्यस्तै, चीनसँग पनि नेपालको आर्थिक सहकार्य र पूर्वाधार विकासमा सम्भावना बढ्दै गएको छ। बेल्ट एन्ड रोड पहल जस्ता परियोजनाले नेपालमा नयाँ विकासका अवसरहरू ल्याउन सक्ने सम्भावना रहेको छ। तर, यस्ता परियोजनाहरूमा पारदर्शिता, राष्ट्रिय हित र दीर्घकालीन आर्थिक दायित्वको गम्भीर मूल्यांकन गर्नु अत्यावश्यक हुन्छ।
छिमेकी मुलुकहरूसँग मात्र होइन, विश्व समुदायसँग पनि नेपालले सन्तुलित सम्बन्ध विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। वैदेशिक लगानी, पर्यटन प्रवर्द्धन, प्रविधि हस्तान्तरण र शिक्षा आदानप्रदानका क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य नेपालका लागि महत्वपूर्ण अवसर बन्न सक्छ। नयाँ राजनीतिक शक्ति भएको नाताले रास्वपाले यस क्षेत्रमा पनि दीर्घकालीन रणनीति तयार गर्नुपर्नेछ।
अर्कोतर्फ, रास्वपाले भित्रबाटै संगठन सुदृढ बनाउनु पनि उत्तिकै आवश्यक छ। पार्टी विस्तारसँगै विचारको स्पष्टता, अनुशासन र लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई मजबुत बनाउन सकिएन भने लोकप्रियता टिकाउन गाह्रो हुन सक्छ। संसदमा प्रभावकारी भूमिका खेल्नका लागि योग्य जनशक्ति, नीति अनुसन्धान र रणनीतिक सोच आवश्यक हुन्छ।
निष्कर्षमा भन्नुपर्दा, रास्वपाले प्राप्त गरेको सिट केवल राजनीतिक उपलब्धि मात्र होइन, जनताको आशा र अपेक्षाको भारी जिम्मेवारी पनि हो। यदि पार्टीले आफ्नो वाचा अनुसार पारदर्शिता, सुशासन र राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राखेर काम गर्न सक्यो भने नेपाली राजनीतिमा दीर्घकालीन सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्ने सम्भावना प्रबल छ। तर यदि यो अवसरलाई सही रूपमा उपयोग गर्न सकेन भने यो पनि नेपाली राजनीतिका अन्य असफल प्रयोगहरूजस्तै इतिहासमा सीमित हुन सक्छ।
आजको आवश्यकता केवल नयाँ दलको उदय मात्र होइन, नयाँ सोच, नयाँ कार्यशैली र राष्ट्रप्रति इमानदार प्रतिबद्धताको स्थायी अभ्यास हो। यही बाटोमा दृढतापूर्वक अघि बढ्न सके मात्र नेपालले स्थिर, समृद्ध र आत्मनिर्भर भविष्यतर्फ कदम चाल्न सक्छ।
0 comment