काठमाडौं - अमेरिकाले होर्मुज स्ट्रेटमा इरानविरुद्ध जारी आफ्नो समुद्री नाकाबन्दी र कारबाहीलाई लिएर ठूलो दाबी गरेको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्ड अर्थात् सेन्टकमले शनिबार सार्वजनिक गरेको विवरण अनुसार, इरानी बन्दरगाहहरू तर्फ गइरहेका ७८ वटा व्यावसायिक (कमर्सियल) जहाजहरूलाई बाटोबाटै फर्काइएको छ भने ४ वटा जहाजलाई पूर्ण रूपमा निष्क्रिय बनाइएको छ । 

सेन्टकमले सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म एक्स मा एक आधिकारिक विज्ञप्ति जारी गर्दै भनेको छ, 'मे १६ सम्म ७८ वटा व्यावसायिक जहाजहरूलाई रिडाइरेक्ट (बाटो परिवर्तन) गरिएको छ र ४ वटा जहाजहरूलाई डिसेबल गरिएको छ, ताकि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको नाकाबन्दी नीतिको पालना पूर्ण रूपमा सुनिश्चित गर्न सकियोस्।'

एकातिर अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिनपिङबीच महत्वपूर्ण बैठक चलिरहेको थियो, ठ्याक्कै त्यही समयमा इरानले एउटा चिनियाँ जहाजलाई आफ्नो नियन्त्रण (सीज) मा लिएको थियो।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले दाबी गरे अनुसार चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिनपिङ पनि होर्मुज स्ट्रेट खुला होस् भन्ने चाहन्छन्। ट्रम्पले चेतावनी दिँदै भनेका छन् कि यदि इरानले सम्झौता गरेन भने उसले यसको ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्नेछ।

अमेरिकाले इरानविरुद्ध होर्मुज स्ट्रेटमा निकै कडा समुद्री निगरानी लागू गरेको छ। होर्मुज स्ट्रेट विश्वकै यस्तो रणनीतिक समुद्री मार्ग हो, जहाँबाट संसारको ठूलो हिस्सामा तेल र ग्यास आपूर्ति हुने गर्दछ। अमेरिकाले इरानमाथि यो मार्गलाई आफ्नो आर्थिक र सैन्य स्वार्थका लागि दुरुपयोग गरेको आरोप लगाउँदै आएको छ।

यो तनावको सुरुवात गत फेब्रुअरी २८ मा सुरू भएको थियो, जब अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि सैन्य हमला गरेका थिए। त्यसको जवाफमा इरानले इजरायल र खाडी देशहरूमा रहेका अमेरिकी सैन्य ठेगानाहरूलाई निशाना बनाएको थियो। यस घटनापछि होर्मुज स्ट्रेटमा युद्धको खतरा निकै बढेको थियो।

यद्यपि, पाकिस्तानको मध्यस्थतामा गत अप्रिल महिनामा दुवै पक्षबीच युद्धविराम लागू भएको थियो, तर अहिलेसम्म कुनै स्थायी सम्झौता हुन सकेको छैन। यही कारणले गर्दा अमेरिकाले अहिले पनि इरानी बन्दरगाहबाट आउने-जाने जहाजहरूमाथि कडा निगरानी र दबाब कायम राखेको छ।