गगन थापाको भारत भ्रमण स्थगित

काठमाडौं - नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाको भारत भ्रमण स्थगित भएको छ ।  सभापति थापाको भारत भ्रमण अन्तिम समयमा स्थगित हुनुको घटनाले राजनीतिक वृत्तमा अनेक प्रश्न जन्माएको छ।

नयाँदिल्लीमा कांग्रेसको जनसम्पर्क समितिको अधिवेशनमा प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी हुन तय भएको भ्रमण शनिबारबाट आइतबार सारिएपछि अन्ततः स्थगित भएको हो। पार्टीले आन्तरिक तथा प्राविधिक कारण देखाए पनि औपचारिक रूपमा स्पष्ट कारण सार्वजनिक गरेको छैन। यही मौनताले विभिन्न राजनीतिक अड्कलबाजीलाई थप बल दिएको छ।

पछिल्लो समय नेपाली कांग्रेसभित्र नेतृत्व, संगठन सञ्चालन र निर्णय प्रक्रियालाई लिएर असन्तुष्टि बढ्दै गएको छ। पार्टीभित्रको विवाद अदालतसम्म पुगेको छ भने संस्थापन इतर समूहले नेतृत्वको कार्यशैलीप्रति खुलेर असन्तुष्टि व्यक्त गरिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा सभापतिको विदेश भ्रमण स्थगित हुनुलाई धेरैले पार्टीभित्र विकसित राजनीतिक समीकरणसँग जोडेर हेर्न थालेका छन्।

कांग्रेसभित्र अहिले मुख्य विवाद नेतृत्वको शैली र संगठनात्मक व्यवस्थापनलाई केन्द्रमा राखेर भइरहेको देखिन्छ। संस्थापन इतर समूहले नेतृत्वले सबै पक्षलाई समेट्न नसकेको आरोप लगाउँदै राष्ट्रिय भेला आयोजना गरेको छ। साथै वैकल्पिक राजनीतिक सन्देशसहित देशव्यापी अभियान सञ्चालन गरेर नेतृत्वमाथि दबाब बढाउने रणनीति पनि अपनाएको छ। यसले पार्टीभित्र असन्तुष्टि केवल व्यक्तिगत तहमा सीमित नरही संगठनात्मक चुनौतीमा रूपान्तरण भइरहेको संकेत गर्छ।

यस्तो अवस्थामा सभापति थापाले विदेश भ्रमणभन्दा आन्तरिक व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिएको हुन सक्ने विश्लेषण पनि गरिएको छ। यदि पार्टीभित्रको विवाद थप गहिरिने अवस्था छ भने नेतृत्वका लागि देशबाहिर रहनुभन्दा आन्तरिक संवाद र समन्वयलाई प्राथमिकता दिनु राजनीतिक रूपमा स्वाभाविक मानिन्छ। 

राजनीतिक दलहरूका कार्यक्रममा समय, सुरक्षा, समन्वय वा अन्य व्यवस्थापनसम्बन्धी कारणले अन्तिम समयमा परिवर्तन हुनु अस्वाभाविक होइन। कांग्रेस अहिले चुनौतीपूर्ण मोडमा छ। नेतृत्व र असन्तुष्ट पक्षबीच विश्वासको दूरी बढ्दै गएको छ। यदि यो दूरी संवादमार्फत घटाउन सकिएन भने त्यसले संगठनात्मक एकतामाथि दीर्घकालीन असर पार्न सक्छ। इतिहासले पनि कांग्रेस पटक–पटक जुट्ने र फुट्ने राजनीतिक चक्रबाट गुज्रिएको देखाएको छ। प्रत्येक विभाजनले पार्टीको संगठन, जनाधार र चुनावी प्रदर्शनमा प्रभाव पारेको अनुभव छ।

यसपटक पनि त्यही इतिहास दोहोरिन्छ कि नेतृत्व र असन्तुष्ट पक्षबीच सहमतिको नयाँ आधार तयार हुन्छ भन्ने प्रश्न अहिले सबैभन्दा महत्वपूर्ण बनेको छ। यदि दुवै पक्षले संवाद, सहमति र शक्ति सन्तुलनको बाटो रोजे भने विवाद समाधान हुन सक्छ। तर आरोप–प्रत्यारोप र समानान्तर गतिविधि अझै तीव्र बनेमा कांग्रेस फेरि विभाजनको जोखिमतर्फ उन्मुख हुन सक्ने राजनीतिक विश्लेषकहरूको बुझाइ छ।